ზომიერი იმედგაცრუება საჭიროა პიროვნული ზრდისთვის - 7 რჩევა ფსიქოლოგისგან

გადაცემის ლაივი LIVE

რა სტადიები არსებობს პიროვნების  განვითარებისთვის – ამ თემაზე მარტა ქარუმიძის გადაცემაში „7 რჩევა ფსიქოლოგისგან“ ფსიქოლოგმა ნინო ნიბლაძემ ისაუბრა.

რამდენად რთულია პიროვნული განვითარების პროცესი?

ადამიანის სრულფასოვანი განვითარებისთვის რამდენიმე სტადიის გავლაა საჭირო. პიროვნულ განვითარებაზე აისახება ურთიერთობები, ემოციების მრავალფეროვნება, გამოუვალი მდგომარეობები და სხვ.

ბავშვი რომ ,,მომწიფდესდა არ დარჩეს უსუსურ, მუდმივად დამოკიდებულ არსებად, მან უნდა შეძლოს თვითმხარდაჭერით გარემოსგან მხარდაჭერის დეფიციტის დაბალანსება. ამას ვერ შეძლებს, თუ ის იზრდება ჰიპერმზრუნველ გარემოში. შესაბამისად მას არ ექნება წვდომა საკუთარ საჭიროებებთან, რადგან ყველაფერს მიიღებს, როგორც მიწოდებულ საკვებს დაუღეჭავად, გემოს გასინჯვის გარეშე, ისე რომ ვერც მოასწრებს საკუთარი მოთხოვნილებების გაცნობიერებას.

ასეთი ბავშვი სავსეა ,,გადაუმუშავებელი, მზა ინფორმაციით”, რომლის ათვისება (ასიმილაცია) არ ხდება. ის მუდმივად ელის გარემოსგან შეიტყოს თავისი საჭიროებების შესახებ და ,,ჩიხში” მოხვედრისას არ შესწევს თვითმხარდაჭერის უნარი.  სწორედ ,,ჩიხი”  და გამოუვალი მდგომარეობა ხდება ადამიანისთვის თერაპევტთან ვიზიტის  მიზეზი, როდესაც მას არ შესწევს თვითმხარდაჭერის უნარი.

როგორც ვხედავთ,ზომიერი ფრუსტრაცია(იმედგაცრუება) საჭიროა ზრდისთვის, რათა შეგვეძლოს გამოსავალის გზების  მოძებნა, რომ წავიდეთ წინ და განვვითარდეთ.

რა დონეებს გადის ადამიანი პიროვნული ზრდისთვის?

პიროვნული ზრდისთვის ადამიანი ბავშვობიდან გადის 4 დონეს გეშტალტური მიდგომით:

1. ,,კლიშეს” დონე – ის სავსეა სტერეოტიპებით. ბავშვი ამ პერიოდში ძირითადად იმეორებს გარშემომყოფთა ქცევებს,რითიც ამყარებს კონტაქტს გარემოსთან, მაგრამ უკონტაქტობას ნამდვილად ჯობს. მას არ ესმის რა არის საზიანო, რა სასარგებლო, რადგან ბრმად იმეორებს ავტორიტეტების ქცევებსა და აზრებს.
2. ხელოვნური დონე – აქ დომინირებს როლები, კონფორმიზმი. აქ მყოფ ადამიანს ახასიათებს ისეთი ქცევების, იერსახის გადმოღება, რაც მიღებულია, პრესტიჟულია საზოგადოებაში და მომგებიანია გავდეს ამ საზოგადოებას. ზოგჯერ ისე ირგებენ ამ როლს, რომ გამოიყურებიან, როგორც ნამდვილი. მაგ.: ჩაცმის სტილის, ვარცხნილობების, საუბრის მანერების გათავისება. აქ ზოგჯერ თავადაც უჭირთ საკუთარი ხელოვნურობის დანახვა. იგივე ითქმის რადიკალურად განსხვავებულ სტილზე, განსხვავებულ ჩაცმის სტილსა და იმიჯზე. აქაც ხელოვნური დონე მოქმედებს, რადგან შუალედის გამოძებნა უჭირთ.
3. ჩიხის დონე – მიუხედავად იმისა,რომ აქ მოხვედრა იწვევს სტრესს, მისი არსებობა და შესაბამისად გადალახვა, აუცილებელია პიროვნული ზრდისთვის. ზოგჯერ თერაპევტები მიმართავენ კიდეც ზომიერ ფრუსტრაციას კლიენტთან, მათი რესურსების გასააქტიურებლად. მთავარია ადამიანმა თავად იპოვოს საუკეთესო გზა ჩიხიდან გამოსასვლელად. თუ ის მსგავს სიტუაციებში ერთი და იგივე ქცევას იყენებს, ნიშნავს რომ არააუთენტურია, რადგან ისევე როგორც სიტუაციები არ მეორდება, შესატყვისად უნდა იცვლებოდეს ქცევაც.
4. ,,შინაგანი აფეთქების” დონე – ეს მოდის მხოლოდ მას შემდეგ, რაც ადამიანი სწავლობს ,,ჩიხიდან” გამოსვლის გზებს და აღმოაჩენს საკუთარ შესაძლებლობებს,გააჩნია თვითმხარდაჭერის უნარი და ეყრდნობა საკუთარ თავს მყარად.

ამ დროს ადამიანის თვითშეფასება რეალისტურია და არა დაკნინებული, ან გაზვიადებული. ასეთი ადამიანი აღმოაჩენს საკუთარი თავს, რეალურ მეს” და აქვს ჰარმონიულობის განცდა. მას შეუძლია საკუთარი თავის წარმოჩენა თავისივე უნიკალურობით, რომელიც მიღებული აქვს. მასში ხდება ძველი, არააუთენტური ,,მეს” სიკვდილი და იბადება ახალი, სრულიად უნიკალური ბუნების აუთენტური ,,მე”.

,,შინაგან აფეთქებას” მოყვება ,,გარეგანი აფეთქება”, როდესაც ადამიანი არამარტო  შინაგანად იცვლება, არამედ ის თავად ქმნის ახალ რეალობას, რომელიც მთლიანად მის ნიჭზეა დამოკიდებული. ასეთი ადამიანების დამსახურებით ჩვენ გვაქვს შედევრები, გამოგონებები, კაცობრიობის უდიდესი მიღწევები.

რელიგიაში არსებობს მისი შესატყვისი – „განსხივოსნება”, როდესაც ადამიანის განვითარება მის ბიოლოგიურ ბუნებაზე მაღლა დგება.

ადამიანის ,,გაჭედვაგანვითარების რომელიმე ქვედა დონეზე, ნიშნავს სტაგნაციას, წინსვლის შეფერხებას, რომელიც ხელს გვიშლის შევხვდეთ ჩვენს აუთენტურობას.