ურთიერთობის ფაზები და სტერეოტიპები სიყვარულის შესახებ - 7 რჩევა ფსიქოლოგისგან

გადაცემის ლაივი LIVE

ურთიერთობის ფაზები და სტერეოტიპები სიყვარულის შესახებ – ამ თემაზე გადაცემაში „7 რჩევა ფსიქოლოგისგან“ ფსიქოკონსულტანტმა მარიამ სახოკიამ ისაუბრა.

როგორ გვესმის სიყვარული?

სიყვარული, ისევე როგორც ბედნიერება, შიში, მწუხარება ემოციებთა სპექტრს მიეკუთვნება, თუმცა სხვა საბაზისო ემოციებისგან განსხვავებით, სიყვარული არის ამ ემოციების კოქტეილი, რომლის მიღმაც სხვა ღრმა და მრავალმხრივი, განცდები, შეგრძნებები და ემოციები იმალება.

სიყვარული არის თემა, რომელზეც ყველა საუბრობს და ცდილობს მოუძებნოს განმარტება, რაც არაჯანსაღი და სახიფათო გზაა, ვინაიდან ჩვენ შეგვიძლია ვისაუბროთ იმაზე, თუ რა არის სასიყვარულო ადიქცია, თანადამოკიდებულება, მიჯაჭვულობა, საზღვრების დარღვევა, ტოქსიკური ურთიერთობები თუ ძალადობა, მაგრამ თუ ჩვენ სიყვარულს,

ჩარჩოებში მოვაქცევთ, და ვეცდებით მის განმარტებამდე დაყვანას, დავაზარალებთ ადამიანის სიყვარულის ინდივიდუალურობის განცდებს. ურთიერთობების შესახებ არსებული სტერეოტიპები აზიანებს ჩვენს ემოციებსა და განცდებს, ისინი გავლენას ახდენენ ჩვენს ფიქრზე, ხოლო ფიქრი, ემოცია და ქმედება ერთმანეთთან პირდაპირ კავშირში მყოფი და ურთიერთგამომწვევი საკითხებია.

ჩვენ ხშირად წარმოდგენაც არ გვაქვს როგორ ახდენს გავლენას ჩვენს მოქმედებებზე, ის მცდარი შეხედულებები და თავსმოხვეული აზრები, რომლებიც ერთ დროს ჩვენს გონებაში ჩაიბეჭდა, იმისთვის, რომ ურთიერთობები გავაჯანსაღოთ გვჭირდება მეტი ინფორმაციის მიღება ჯანსაღ ურთიერთობებზე.

ხშირად სიყვარულის განზოგადებით ადამიანებს ის ერევათ ურთიერთობის ფაზებში, ურთიერთობა არის ცოცხალი ორგანიზმი და ის დროსთან ერთად იცვლება, ისევე როგორც ადამიანი გადის თავსი ფსიქო-სოციალურ სტადიებს სადაც გზად სხვადასხვა კონფლიქტები და სირთულეები ხვდება, იმისთვის, რომ ადამიანი განვითარდეს მან უნდა გაიაროს ეს ფაზები, სწორედ იმავე პრინციპით იზრდება და ვითარდება ინტერპერსონალური ურთიერთობებიც.

რა ფაზები აქვს სიყვარულს?

პირველ ფაზას სხვადასხვა სახელწოდებით მოიხსენიებენ, ეს არის შეყვარების ფაზა, რომლის დროსაც ადამიანში ხდება, მკვეთრი ჰორმონალური ცვლილებები, იზრდება ოქსიტოცინის, ადრენალინის, დოფამინის და სხვა ჰორმონების დონე. ადამიანი ამ დროს იმყოფება “პროექციებში”, როდესაც ურთიერთობას ის საკუთარი აღქმებით ხედავს, ურთიერთობებს აწერს შინაარსებს, რომლებიც შესაძლებელია სრულიად არ შეესაბამება ობიექტურ რეალობას, მაგრამ ამ დროს ადამიანში მკვეთრად მცირდება ობიექტური განჯის უნარი და ხშირად ისინი ვერ ხედავენ ძალიან მნიშვნელოვან დეტალებს, “წითელ დროშებს” და აქტუალურ საკითხებს, ამ დროს ხდება პარტნიორის გაიდიალიზება და ადამიანს უჩნდება განცდა, რომ მის გარეშე ვერასდროს შეძლებს ჯანსაღად ფუნქციონირებას, ამ ეტაპისთვის დამახასიათებელი სტერეოტიპია – “სიყვარული ბრმაა”. სწორი იქნება თუ ვიტყვით, ჩვენ შეყვარების პირველ ეტაპზე ვკარგავთ სუბიექტურობის განცდას, რაც ხელს გვიშლის დავინახოთ არსებული რეალობა.

გსმენიათ სხვიგან შემდეგი ტიპის ფრაზები: „რა ხდება, რა გჭირს, ვეღარ გცნობ“, ,,ძალიან შეიცვალე“, ,,სულ სხვანაირი გახდი“, ,,ადრე ყველაფერი სხვანაირად იყო და ადრე სხვანაირი იყავი“, სწორედ ეს არის ურთიერთობის მეორე ფაზა, როდესაც ადამიანის “შეყვარების” ფაზა სრულდება და ისინი იწყებენ იმ ფაქტორების შემჩნევასა და აღქმას, რომლის დანახვაც მანამდე ვერ შეძლო. ამ ეტაპზე ყველაზე გავრცელებული სტერეოტიპია რომ “სიყვარული დასრულდა და და თუ ის დასრულდა, მაშასადამე არც არასდროს უარსებია”. რეალურად ეს, მხოლოდ პირველი ფაზიდან გამოსვლის კონფლიქტია, რომლის გავლაც მხოლოდ მიმღებლობით ხდება ამ დროს უმეტესი ურთიერთობები სრულდება, მას კი ვისაც სურს ურთიერთობის შემდეგ ეტაპზე გადასვლა სჭირდება გაიშვას წარსული, პირველი ეტაპი და არ მიეჯაჭვოს მას, რადგან რაც უფრო ძლიერია სურვილი წარსულის ფიქსაციის, მით უფრო ვკარგავთ მასაც და ახლანდელი დროის განცდას და მომავლისთვის ღიაობას. ამ ფაზაზე ხშირია განცდა, რომ პარტნიორის შერჩევაში შეცდა. ამ დროს ჩვენ მეორე უკიდურესობაში ვვარდებით, აქამდე თუ მხოლოდ კარგ მხარეებს ვამჩნევდით, ახლა უკვე ნაკლოვანებების შემჩნევას ვიწყებთ. თუ ადამიანი ამ ფაზასა და კონფლიქტს, გადალახავს შემდეგ მოდის სტაბილური ურთიერთობის ფაზა, სადაც ადამიანმა უკვე დაინახა სხვა პიროვნების, სირთულეები, ძლიერი თუ სუსტი მხარეები და მიიღო ის, ეს ხელახლა შეყვარების ეტაპს ჰგავს, როდესაც ერთმანეთს ვიღებთ ჩვენი მოთხოვნილებებით და საჭიროებებით, ამ დროს ადამიანები ერთმანეთს უკეთ იცნობენ, მეტი იციან ერთმანეთის შესახებ და მათი ქმედებები პირველი ფაზისგან განსხვავებით გაცნობიერებულია.

ამ დროს გავრცელებული სტერეოტიპია, რომ ”წყნარი, ჰარმონიული ურთიერთობა მოსაწყენია,” რაც სრულიად არ შეესაბამება რეალობას, ჰარმონიული ჯანსაღი ურთიერთობის აზრი სწორედ იმაშია რომ ეს არასდროს არის მოსაბეზრებელი და ამით ადამიანები დიდძალ სიამოვნებას იღებენ. შემდეგ ეტაპზე ადამიანებს აქვთ შესაძლებლობა მიიღონ გადაწყვეტილება, ოჯახის შექმნის, ურთიერთობის სტატუსის შეძენისა და მისთვის მისაღებ ფორმაში გადასაზრდელად, ეს არის ფაზა, როდესაც ადამიანებმა მიიღეს ერთმანეთი, მაგრამ მნიშვნელოვანია, რომ ისინი არ იჭედებიან არც ერთ ფაზაში, მუდამ ვითარდებიან და დებენ ძალისხმევასა და ენერგიას გახადონ ურთიერთობები საინტერესო, სასარგებლო, სასიამოვნო და ჰარმონიული.

ეს ფაზები პირობითია და სიყვარულის ფაზების სხვადასხვა ვერსია არსებობს, თუმცა მათი შინაარსები მგავსია, ჩვენ გვჭირდება ვიცოდეთ მათ შესახებ, რადგან არ გავხდეთ იმ სტერეოტიპების მსხვერპლი, რომლებიც აზიანებენ ჩვენს ჯანსაღ ურთიერთობებს.