სრულწლოვანი "ჩვილები" - რა ასაკიდან უნდა შეძლოს ადამიანმა საკუთარი თავის ფინანსურად უზრუნველყოფა - 7 რჩევა ფსიქოლოგისგან

გადაცემის ლაივი LIVE

სრულწლოვანი “ჩვილები” – რა ასაკიდან უნდა შეძლოს ადამიანმა საკუთარი თავის ფინანსურად უზრუნველყოფა – გადაცემის მარტა ქარუმიძის გადაცემის „7 რჩევა ფსიქოლოგისგან“ სტუმარია ფსიქოლოგი ანა მიქიაშვილი.

როგორ ვაჩვევთ ბავშვს პატარა ასაკიდან დამოუკიდებლობას და პასუხისმგებლობას?

ყველას გვინახავს და გვსმენია, რომ მშობლები სრულწლოვან შვილებს ისევ ბავშვს ეძახიან, უმზადებენ საჭმელს, უწესრიგებენ ტანსაცმელს და მოკლედ რომ ვთქვათ, გადამეტებულად ზრუნავენ, ზრუნვის  მრავალფეროვანი გამოვლინებებით. ცხადია, ზრუნვა და სიყვარული ძალიან საჭირო და სასიამოვნო რამაა, თუ რამე შეიძლება ურთიერთობაში არსებობდეს, მაგრამ ზრუნვამაც შეიძლება მიიღოს ისეთი სახე, რომ ადამიანს კი არ ეხმარებოდეს, არამედ უკვე აზიანებდეს, შეიძლება შვილის ნაცვლად ყველაფრის გაკეთებამ ხელი შეუწყოს სიზარმაცისა და ე.წ. უუნარობის განვითარებას.

ალბათ ხშირად მიგვიღია მონაწილეობს ისეთ დისკუსიებში, სადაც განვიხილავთ რომელი ასაკიდან უნდა ცხოვრობდნენ ახალგაზრდები დამოუკიდებლად? მას შემდეგ, რაც სრულწლოვანი გახდებიან, უნდა შეძლონ თუ არა საკუთარი საჭიროებების ფინანსური უზრუნველყოფა თავად?

ბევრ რამეს განაპირობებს საზოგადოებაში დამკვიდრებული წარმოდგენები,  ყველასთვის ცნობილია, რომ საქართველო კულტურათა გზაგასაყარზე მდებარეობს და ჩვენს ცხოვრებას ნაწილობრივ აღმოსავლური ტრადიციები, ნაწილობრივ კი დასავლური ღირებულებები განაპირობებს.

იმისთვის, რომ მშობლებმა დაიცვან ბავშვის განვითარებისთვის საჭირო ჯანსაღი შუალედი მასზე მზრუნველობას და მისი დამოუკიდებლობის ხელშეწყობას შორის, დიდი ძალისხმევაა საჭირო. სრულწლოვანობამდე მშობელმა  უნდა შეამზადოს შვილი ახალი ცხოვრებისთვის, მისცეს პატარა-პატარა გამოწვევების შესრულების საშუალება, რათა შემდგომ შეძლოს დამოუკიდებლად ცხოვრება.

რას იწყვევს ზედმეტი ზრუნვა მოზრდილ ასაკში?

უნდა აღინიშნოს ისიც, რომ მოზრდილ ასაკში ზედმეტი ზრუნვა ბევრ უარყოფით შედეგს იწვევს. გარდა იმისა, რომ ადამიანს არ უვითარდება, უჩლუნგდება ის უნარები, რაც შეიძლებოდა რომ ქონოდა, ამასთანავე ის უფრო და უფრო კარგავს თვითრეალიზების შესაძლებლობას. და ხდება ისე, რომ ყველაზე ტრაგიკულ სიტუაციებში, როდესაც მშობელი გარდაიცვლება,  მშობელი რომელზეც სრულწლოვანი შვილი ჯერ კიდევ დამოკიდებული იყო ფინანსურად ან სხვანაირად, იმის ნაცვლად, რომ მშობლის ნორმალურად გამოგლოვა შეძლოს და მის დაკარგვაზე იდარდოს, დგება სხვა სადარდებელი – თუ როგორ გააგრძელოს ცხოვრება, როგორ მოიმზადოს საკვები თავად ან როგორ უზრუნველყოს საკუთარი თავი ფინანსურად. საქართველოში ჩვენ ისეთ ოჯახებსაც ვხვდებით, რომლებსაც ახალგაზრდა წყვილები ქმნიან, თუმცა ფინანსურად სრულად ან ნაწილობრივ მაინც დამოკიდებული არიან უფროსი თაობის მხარდაჭერაზე. უკვე მაშინ, როდესაც ისინი სამწუხაროდ აღარ ყავთ, დგებიან დიდი კრიზისის წინაშე.

დამოუკიდებელი ცხოვრებისთვის მომზადება ხანგრძლივი პროცესია და ძალიან პატარა ასაკიდან ნაბიჯ-ნაბიჯ იწყება:

1. ყოველთვის დაუსვით საკუთარ თავს კითხვა, რისი გაკეთება შეუძლია შვილს დამოუკიდებლად და რაში ჭირდება დახმარება? მაშინაც კი, თუ ბავშვს რამე მოქმედების შესრულება სრულად დამოუკიდებლად არ შეუძლია, მაგ. ზამთრის ქურთუკის ჩაცმა, უნდა დავუკვირდეთ, მთელ პროცესში რომელია ის ნაბიჯი, რომელსაც თავადაც გაართმევს თავს, იქნება ეს ქურთუკის საკიდიდან ჩამოხსნა, ელვა შესაკრავის შეკვრა თუ კაპიშონის გასწორება. იგივე პრინციპი ეხება ყველა ბევრად უფრო რთულ სიტუაციებსაც, საკუთარი ნივთების მოწესრიგებას, ოთახის დალაგებას, მეცადინეობას, სკოლაში დამოუკიდებლად სიარულს, პროფესიის არჩევას და აშ.

2. ადამიანები ახალ უნარებს მუდმივად ითვისებენ, განსაკუთრებით ბავშვობის ასაკში. შესაბამისად, სწრაფ-სწრაფად იცვლება მოცემულობა. ის, რაშიც გუშინ ჯერ კიდევ ჭირდებოდა დახმარება, დღეს შეიძლება თავადაც შეძლოს. მშობლები კი ზოგჯერ საკუთარი დამოკიდებულებებით ძნელად ეწევიან შვილის განვითარების ტემპს. მნიშვნელოვანია, რომ დავაფიქსიროთ დამოუკიდებლობის ყოველი ახალი ნაბიჯი და გადავიდეთ შემდეგ ეტაპზე;

3. წარმატებების აღნიშვნა მნიშვნელოვანია. მოზრდილ ასაკში დამოუკიდებლობა პირდაპირ კავშირშია თავდაჯერებულობასთან, თავდაჯერებულობა კი იმასთან, თუ რამდენად იცნობს ადამიანი საკუთარ ძალებს, შესაძლებლობებს და რამდენად აქვს მას გამოცდილებაში წარმატების მიღწევა. პატარა ასაკში ნებისმიერი ნაბიჯი ბავშვისთვის დიდი მიღწევაა. ეს მიღწევები შემჩნეული და მხარდაჭერილი უნდა იყოს;

4. წარუმატებლობების გამოცდილების მიღება, აღიარება და იმედგაცრუების უარყოფით ემოციებთან გამკლავება. ბევრი ადამიანი მოზრდილ ასაკში ნაკლებად რისკავს, ნაკლებად იწყებს ცვლილებებს, ნაკლებად დგამს დამოუკიდებელ ნაბიჯებს, რადგან წარუმატებლობის ეშინია. მათ ზოგჯერ არ აქვთ გამოცდილი, თუ როგორია დაცემა და მერე ადგომა, რამის ტკენა და მერე შეხორცება, რადგან მათზე ბავშვობის ასაკში გადამეტებულად ზრუნავდნენ, გადამეტებულად იცავდნენ და უფრთხილდებოდნენ, ე.წ. ‘’სათბურში’’ ამყოფებდნენ. ან შესაძლოა დამოუკიდებელი ნაბიჯების გადადგმის ეშინოდეთ იმიტომ, რომ ოდესღაც ბავშვობაში მათ არა ზედმეტი მზრუნველობა, არამედ არასაკმარისი გამხნევება და მხარდაჭერა ჰქონდათ;

5. დამოუკიდებლობის ხელშეწყობა პირველ რიგში ინტერესებში, არჩევანში, გადაწყვეტილებებში დამოუკიდებლობას გულისხმობს. ხშირად ხდება, რომ მშობლები მათზე ზრუნვის მოტივით და სრულიად გულწრფელი კეთილი ზრახვებით შვილებს კარნახობენ, თუ რომელი სპორტის სახეობა უნდა მოსწონდეთ, რით დაკავდნენ თავისუფალ დროს, ვისთან იმეგობრონ და საბოლოოდ, რომელი პროფესია და სამსახური აირჩიონ. შემდეგ კი, მოზრდილ ასაკში, შვილებს ცხოვრების დამოუკიდებლად წარმართვაში ხელს უშლის ის, რომ არ არიან მიჩვეული გადაწყვეტილების თავად მიღებას, არ აქვთ საყვარელი პროფესია და არ აქვთ საკუთარი ნების გამოხატვის სითამამე;

6. დამოკიდებულება ყოველთვის ორმხრივია და შეცდომა იქნება, თუ ვიფიქრებთ, რომ შვილები რჩებიან მშობლებზე დამოკიდებული, როცა არ შეუძლიათ საჭმელი თავად მოიმზადონ, ან ტანსაცმელი თავად გაირეცხონ. ასეთ დროს, მშობელიც დამოკიდებულია შვილზე, მინიმუმ ემოციურად და მათთვის სიამოვნების წყაროს, თვითრეალიზების გზას და ერთგვარ ცხოვრების საზრისს წარმოადგენს ის, რომ ისინი ჯერ კიდევ საჭირო არიან მათი ოჯახისთვის, შვილებისთვის. თუნდაც გაუცნობიერებელ სიამოვნებას იღებენ იმით, რომ მათ შვილებს მათ გარეშე ცხოვრება არ შეუძლიათ. ამასთან დაკავშირებით, მშობლებმაც ჯერ კიდევ დიდი ხნით ადრე უნდა დაიწყონ მომზადება იმისთვის, რომ თავად განთავისუფლდნენ შვილებთან ემოციური მიჯაჭვულობის და გადამეტებული ემოციური დამოკიდებულებისგან;

7. ოჯახში ყველა ადამიანის პასუხისმგებლობაა, რომ მუდმივად ეძებონ, თუ რა ახარებთ, რისი გაკეთება სიამოვნებთ, სად და როდის უყვართ ყოფნა და როგორ უნდათ, რომ გაატარონ წლები. როდესაც მშობელსაც და შვილსაც მეტ-ნაკლებად აქვს ცხოვრების პირადი ნაწილი, პირადი სივრცე და დრო, რომელსაც მხოლოდ საკუთარი თავს უთმობენ, შემდეგ შესაძლებელი ხდება, რომ ერთმანეთზე მიჟაჭვულობას თავი დააღწიონ და ურთიერთობა დააბალანსონ. არ დაგავიწყდეთ, რომ ზრუნვა ძალიან საჭირო და სასიამოვნო რამაა მანამ, სანამ ის ზედმეტ მზრუნველობაში გადაიზრდება.

“მხოლოდ იმ აზრის გაჟღერება, რომ სრულწლოვანი ადამიანი დამოუკიდებელი უნდა იყოს, მშობლების გარეშე ცხოვრობდეს და ასე შემდეგ, არ არის საკმარისი და მეტიც, შესაძლოა ახალგაზრდა ადამიანებში დიდი სტრესი გამოიწვიოს. იმის სტრესი, რომ ისინი რაღაც ისეთს უნდა აკეთებდნენ და რაღაც ისეთისთვის უნდა ჰქონდეთ უკვე მიღწეული, რომ მეტად დამოუკიდებლები იყვნენ. ამის ნაცვლად, საჭიროა მათი მომზადება, მათთვის დამოუკიდებელი ცხოვრების უნარების ადრეული ასაკიდან ხელშეწყობა და ამავდროულად, მშობლის თანდათანობით შეგუება იმ აზრთან, რომ სრულწლოვანი შვილები მათგან დამოუკიდებლები იქნებიან.

და ბოლოს, უნდა გვახსოვდეს, რომ დამოუკიდებლობა მხოლოდ მატერიალური და ფინანსური არ არის, პირველ რიგში პიროვნული და ემოციურია. ჩვენს ირგვლივ არის მაგალითები, როცა რეგიონიდან თბილისში ჩამოსულ სტუდენტები მშობლებისგან დამოუკიდებლად ცხოვრობენ, მაგრამ მათ გამზადებულ საჭმელს უგზავნიან ოჯახიდან. ასევე ვხედავთ მაგალითებს, როდესაც ადამიანები ერთ ჭერქვეშ ცხოვრობენ, ზრუნავენ ერთმანეთზე, მაგრამ აქვთ საკუთარი აზრი, საკუთარი მისწრაფებები, შეუძლიათ დრო დაუთმონ საკუთარ თავს და თუნდაც იმავე სახლში აქვთ საკუთარი პირადი სივრცე.

გადაცემის აუდიოჩანაწერი