სად გადის ზღვარი მეგობრის რჩევასა და ფსიქოლოგის კომპეტენციას შორის - 7 რჩევა ფსიქოლოგისგან

გადაცემის ლაივი LIVE

სად გადის ზღვარი მეგობრის რჩევასა და ფსიქოლოგის კომპეტენციას შორის – ამ თემაზე მარტა ქარუმიძის გადაცემაში „7 რჩევა ფსიქოლოგისგან“ ფსიქოკონსულტანტმა მარი მიქაბერიძემ ისაუბრა.

 

რამდენად გაზრდილია ფსიქოლოგის როლის ცნობადობა?

მიუხედავად იმისა, რომ წინა წლებთან შედარებით ამ კუთხით ცნობადობის ასამაღლებლად სხვადასხვა აქტივობები ხორციელდება, საზოგადოებაში კვლავ მრავალი გაურკვეველი და ბუნდოვანი აზრი არსებობს ფსიქოკონსულტანტთან/ფსიქოთერაპევტთან ვიზიტის შესახებ. ფსიქოლოგი ხშირად აყვანილია ფსიქიატრის რანგში, რაზეც მეტყველებს ჟურნალისტური გამოკითხვები და სოციალურ ქსელში ხშირად გაჟღერებული ფრაზები. დღეს ვეცდები მარტივი და გასაგები ენით ავხსნა, როდის და რატომ უნდა მივიდეთ ფსიქოლოგთან და თუ რა დატვირთვა აქვს სესიის პროცესს. ვფიქრობ, საზოგადოების ნაწილს მაინც დაეხმარება სხვა კუთხით დაინახოს ფსიქოლოგის როლი და დანიშნულება.

რა როლი აქვს ფსიქოლოგს?

როდესაც ჯანმრთელობის პრობლემა გვაქვს მივმართავთ ექიმს, როდესაც წონის პრობლემა გვაქვს ვიწყებთ ვარჯიშს, რა ხდება როდესაც საქმე ეხება სხვადასხვა ფსიქოლოგიურ პრობლემას? თავს ცუდად ვგრძნობთ, უსუსურობის ან სიცარიელის განცდა გვაქვს, სტრესი, კონფლიქტები სხვებთან და საკუთარ თავთან და ისმის კითხვა, ამ დროს როგორ ვიქცევით? სამწუხარო რეალობა ის გახლავთ,რომ ამ დროს გადავდივართ ,,გაძლების რეჟიმში’’ ან ვისმენთ ახლობლებისგან, მეგობრებისგან, ოჯახის წევრებისგან ათას რჩევას და განსჯას რაც ან უარესად მოქმედებს, ან უპირობოდ ვუჯერებთ მათ, თითქოს მათ კანში ვძვრებით და ინერციით ვასრულებთ მათ მიერ მოწოდებულ მითითებებს, მაგრამ ამ დროს სად ვარ მე? ჩვენი ნამდვილი მოთხოვნილებები კვლავ სადღაც რჩება, ისევ დაკარგულები ვართ და ახალი კრიზისისთვის ვართ განწირულები. ძალიან გვიჭირს საკუთარი სისუსტეების აღიარება და თუ ვაღიარეთ აქ უკვე საკუთარი თავის მიუღებლობა იწყება. ბუნებრივია როდესაც ადამიანს ამდენი განცდა და კონფლიქტი აქვს მას ცხოვრების მაღალი ხარისხი ვერ ექნება, თუ ამას დავუმატებთ იმ სტერეოტიპებს რომელიც კატეგორიულად უარყოფს სპეციალისტთან ვიზიტის საჭიროებას. ადამიანები ბიო-ფსიქო-სოციალური არსებები ვართ, ამგვარად დადებითი და უარყოფითი ცხოვრებისეული მოვლენები გავლენას ახდენს ჩვენს იმუნურ სისტემაზე, სხვადასხვა ფსიქიკურ პრობლემებს და გადაუმუშავებელ კონფლიქტებს სხვადასხვა დაავადების გამოწვევაც კი შეუძლიათ.

სესიის მთავარი დანიშნულება არის ადამიანების ცხოვრების ხარისხის გაუმჯობესება, რაც ამ პროცესში საკუთარი თავის პოვნისა და პასუხისმგებლობის გათავისებით მიიღწევა. წარმოიდგინეთ მდგომარეობა და ადგილი, სადაც უპირობოდ გიღებენ, არ გაკრიტიკებენ, არ განგსჯიან, გისმენენ და მხარდამჭერ გარემოს გიქმნიან, გეხმარებიან ფაქტობრივად თავიდან დაიბადო, აღმოაჩინო შენში რესურსები და რაც მთავარია იპოვო საკუთარი თავი. ბევრს აქვს წარმოდგენა რომ რჩევებს მივცემთ, მზა რეცეპტს, იმისათვის რომ მოაგვარონ პრობლემა; ჩვენ რჩევებს არ ვიძლევით, რჩევა ხომ საკუთარი აზრების პროექციაა, როგორ შეიძლება ერთი და იგივე პრობლემას ერთი და იგივე რჩევით ვაგვარებდეთ?! ავიღოთ მაგალითისთვის სიმსუქნე. სიმსუქნე ერთია მაგრამ სიმსუქნის მიღმა შეიძლება იმდენი განსხვავებული მიზეზი იყოს რამდენი კლიენტიც მოგვივა,სიმსუქნე უბრალოდ შედეგია იმ ძირეული პრობლემისა რაც ჩვენ არ ვიცით მანამ,სანამ არ დავიწყებთ მოსმენას და ჩვენ თუ მას ვურჩევთ რომ საკვები რაციონი შეამციროს,ამით შეიძლება უარესი შედეგი მივიღოთ ვიდრე სიმსუქნეა,ამიტომ ჯერ უნდა მოვუსმინოთ,გავიგოთ რა ფუნქცია აქვს სიმსუქნეს მის ცხოვრებაში,შემდეგ რა რესურსები აქვს მასთან გასამკლავებლად და მხოლოდ მას შემდეგ როცა უკვე გაცნობიერდება ამ სიმპტომის არაცნობიერი მიზეზი და დავინახავთ რომ მას აქვს სხვა რესურსი რითაც კვებას ჩაანაცვლებს,ჩვენი რჩევის გარეშე თავად,ბუნებრივად დადგება შედეგი. თერაპიული პროცესი პირველივე სესიიდან იწყება, როდესაც კლიენტი მოდის და იწყებს თავის პრობლემაზე საუბარს, მას საშუალება ეძლევა გვერდიდან დაინახოს თავისი პრობლემა, გამოეყოს პრობლემას და სულ სხვანაირად იწყებს მის აღქმას და დანახვას. ხშირად, როდესაც საუბარს იწყებენ თვითონვე ეწინააღმდეგებიან საკუთარ ნათქვამს, შეიძლება ფსიქოკონსულტანტს მხოლოდ რამდენიმე კითხვის დასმა დასჭირდეს და ეს საკმარისი იყოს სესიის პროცესში, კლიენტი თავად მსჯელობს და თავად აკეთებს აღმოჩენებს, რაც მათთვისაც გასაკვირია ხოლმე, მაგრამ თუ ეს ასე არ ხდება, არსებობს სხვადასხვა ტექნიკები, რითაც ვეხმარებით მათ რომ შედგეს გახსნილი და აღმოჩენებით სავსე პროცესი. ხშირად ამ პროცესის გამკრიტიკებლები ამბობენ, რომ სესიის დროს მხოლოდ მომისმინა ფსიქოლოგმა, ერთი საათი მალაპარაკა, რაღაც კითხვები დამისვა და გამომიშვა, ასე ხომ სხვასთანაც ვილაპარაკებ ისე რომ ფული არ გადავუხადო?! მათ მოლოდინი აქვთ რომ ჩვენ ვიქნებით აქტიურები, ჩვენ ვისაუბრებთ, პასუხისმგებლობასაც ჩვენ ავიღებთ მათ მომავალ ქმედებებზე და თვითონ მხოლოდ შეასრულებენ მარტივ წესებს, ამიტომ იმედი რომ არ გაუცრუვდეთ თავიდანვე ვცდილობ განვუმარტო, რომ ფსიქოლოგისა და კლიენტის დამოკიდებულება ურთიერთქმედებაა და არა ზემოქმედება, ეს რომ ზემოქმედება იყოს მაშინ მაგიურ რიტუალს უფრო დაემსგავსებოდა სესია, სწორედ ამიტომ არის ცოცხალი და ჯადოსნური ეს პროცესი. განსაკუთრებით გამოვყოფ პოზიტიური ფსიქოთერაპიას, რომელიც ჰუმანისტურ მიდგომებზე, ფსიქოლოგს მოეთხოვება უპირობო მიმღებლობა ადამიანებისა და სიყვარული, ემპათია – ანუ გვესმოდეს მისი, შეძლოს მის ადგილას თავის წარმოდგენა და თანაგანცდა, რაც ნიშნავს „ყოველგვარი განსჯის გარეშე გიღებ და გისმენ“. მესამე პუნქტი ვფიქრობ გულწრფელობაა, ძალიან რთულია ითამაშო, სიყალბე მარტივად შესამჩნევია. გულწრფელი უნდა იყო როგორც შენ თავთან და შეგრძნებებთან ასევე კლიენტთან ამ პროცესში.

გადაცემის აუდიოჩანაწერი