ნეიროქირურგიული პათოლოგიები და მათი მკურნალობა - წამყვანი სპეციალისტების რეკომენდაციები

გადაცემა „სტუმრად ექიმთან“ ისეთ აქტუალურ თემებს მიეძღვნა, როგორიცაა ანევრიზმები, მათი მკურნალობა, ნეიროქირურგიული პათოლოგიების მატება, იშემიური ინსულტების მკურნალობის მეთოდები,  თავის ტვინის და ზურგის ტვინის სისხლძარღვოვანი პათოლოგიების გამოვლენის საუკეთესო მეთოდები, თავის ტვინის სიმსივნეების ქირურგიული მკურნალობა, თავის ტვინის განვითარების ანომალიები  და სხვა – ამ და სხვა საინტერესო თემებზე გადაცემაში  კლინიკა „ჯერარსის“ ნეიროქირურგიის დეპარტამენტის ხელმძღვანელმა, ნეიროქირურგმა, მედიცინის დოქტორმა, პროფესორმა ირაკლი ოთარაშვილმა და ენდოვასკულარული ნეიროქირურგიის მიმართულების ხელმძღვანელმა, მედიცინის აკადემიური დოქტორმა, პროფესორმა დავით გუნიამ ისაუბრეს.

ბატონო დავით, რა არის თავის ტვინის ანევრიზმა, რატომ შეიძლება ის გაჩნდეს და შესაძლებელია თუ არა, გამოვყოთ რისკ-ჯგუფები, რომელსაც შესაძლოა თავის ტვინის ანევრიზმა დაემართოს?

დავით გუნია:

მოგესალმებით, მივესალმები თქვენს მსმენელს. რაც შეეხება  თავის ტვინის ანევრიზმას, ეს არის ფართოდ გავრცელებული დაავადება  თავის ტვინის სისხლძარღვოვან პათოლოგიებს შორის, რომელიც წარმოადგენს სისხლძარღვის კედლის გაფართოებას, რომელიც შეიძლება გამოვლინდეს მისი გაჭიმვით ან მისი გათხელებით. ძირითადი მიზეზი, რის შედეგადაც შეიძლება განვითარდეს თავის ტვინის ანევრიზმა, ეს არის სისხლძარღვის შუა შრის, კერძოდ მისი კუნთოვანი შრის დეფექტის განვითარება. მას მიეცეს მზარდი ხასიათი და ჩამოყალიბდეს როგორც პარკი. ამ მიზნების განვითარებაში, მსოფლიოში ერთიანი თეორია არ არსებობს, მაგრამ მაინც შეიძლება გამოვყოთ რამდენიმე ფაქტორი, რომელიც  ხელს უწყობს ანერვიზმის განვითარებას. პირველი ეს შესაძლოა იყოს გენეტიკური ფაქტორი, ამ დროს ანერვიზმას თან ახლავს ადამიანის ორგანიზმში ისეთი პათოლოგიების განვითარება, როგორიცაა თირკმლის არტერიების შევიწროვება და თირკმელების პოლიკისტოზი, ხოლო რაც შეეხება შეძენილ ფაქტორებს ეს არის უშუალოდ არტერიის ტრამვა, ათეოსკლეროზული  დაზიანებები, ასევე ბაქტერიული ემბოლიები, რადიაციული ზეგავლენა და ა.შ. ანევრიზმა შეიძლება ჩამოყალიბდეს ნებისმიერ ასაკში, მაგრამ უპირატესად ის ყალიბდება  შრომისუნარიან მოსახლეობის ფენაში. გავრცელებულია 30-დან 60-წლამდე ასაკის ხალხში. რაც შეეხება ანევრიზმის სიმპტომატიკას, ჩივილებს, ეს შეიძლება იყოს თავის ტკივილი, პირღებინება, მხედველობითი დარღვევები, მაგრამ ანერვიზმა პირველ რიგში ვლინდება მაშინ, როდესაც ის სკდება და იწვევს სისხლჩაქცევას თავის ტვინში. აღნიშნული სისხლჩაქცევა ვითარდება თავის ტვინის გარსებში და შესაძლებელია გამოიწვიოს ძალიან ცუდი მოვლენები, ამან შესაძლოა მიგვიყვანოს პაციენტის დაღუპვამდე ან სერიოზულ ინვალიდიზაციურ პრობლემებამდე. ასევე ანერვიზმა ვლინდება მაშინ, როდესაც ის აღწევს გიგანტურ ზომებს და მიმდინარეობს სიმსივნური პროცესი,  აწვება თავის ტვინის ჯანმრთელ სტრუქტურას და იწვევს იმ სიმპტომ კომპლექტებს, რომელიც შეეფარდება უბანს თავის ტვინისას, რომელიც განაგებს მხედველობით პრობლმებს ან  დარღვევეს კიდურებში მოძრაობით და ა.შ…

მკურნალობაზე მინდა გკითხოთ, რა მეთოდით ხდება ანევრიზმების მკურნალობა

დავით გუნია:

რაც შეეხება ანევრიზმის მკურნალობას, შევთანხმდეთ იმასთან დაკავშირებით, რომ აქ საჭიროა ქირურგიული ჩარევა. მისი მორჩენა არ არსებობს წამლით მკურნალობის გზით. როგორც მსოფლიოში და ასევე საქართველოში, ჩვენს კლინიკაში, წარმოდგენილია  ორივე ის წესი, ორივე ის მიდგომა, როდესაც კეთდება გამოთიშვა სისხლის მიმოქცევის წრიდან. ანევრიზმა აუცილებლად უნდა გამოითიშოს სისხლმოქცევის წრიდან, რომ ავიცილოთ ის კატასტროფა, რომელიც შეიძლება ჩამოყალიბდეს მისი გასკოდმით და სისხლჩაქცევის შედეგად. ქირურგიულ ჩარევაში ვყოფთ, პირველი: მიკროქირურგიულ კლიპირებაა ანუ ღია ქირურგიას, სადაც ოპერაციის შედეგად ანევრიზმაზე იდება სპეციალური მომჭერი მეტალის კლიპსი და ამის შედეგად ითიშება სისხლის მიმოქცევის წრიდან. მეორე ეს არის ენდოვასკულური გამოთიშვა,  ის გულისხმობს სისხლძარღვშიგნითა ჩარევას, ანუ მიდგომა მიდის ბარძაყის არტერიიდან, ამ შემთხვევაში არ ხორციელდება თავის ტვინის ტრეპანაცია, თავის ტვინის გახსნა, არ ხდება ტრავმა ადამიანის ტვინზე. ანევრიზმა ითიშება სიხლძარღვის შიგნით სპეციალიზებული პლატინის მიკროსპილარების ანუ ქოილების საშუალებით ან იმ თანამედროვე საშუალებებით, რომელიც დღეს გამოიყენება მსოფლიოში და ფართოდაა წარმოდგენილი ასევე საქართველოში.

გარდა სისხლძარღვოვანი პათოლოგიებისა, რა სახის დაავადებები შეიძლება მიეკუთვნებოდეს ნეიროქირურგიულ ნოზოლოგიებს ?

 ირაკლი ოთარაშვილი:

რაც შეეხება თქვენს შეკითხვას მინდა გამოვყო თავის ტვინის სიმსივნეები, ასევე ხერხემლისა და ზურგის ტვინის პათოლოგიები, ჰიდროცეფალია, სამწვერა ნევრის ნევრალგია, ჰემიფაციალური სპაზმი, ასევე ეპილეფსიის ქირურგიული მკურნალობა და სხვადასხვა სახის ქალა ფუძის რეკონსტრუქციული ჩარევები. ჩვენი ნეიროქირურგიული დეპარტამენტი მჭიდროდ ვთანამშრომლობთ ამერიკის ლოს-ანჯელესის საუნივერსიტეტო კლინიკასთან, ასევე გერმანიის წამყავნ და რუსეთის წამყავნ ნეიროქირურგიულ კლინიკებთან. მინდა ხაზი გავუსვა, რომ ჩვენი კლინიკა აღჭურვილია ყველა საჭირო მაღალტექნოლოგიური  აპარატურით, რაც იძლევა საშუალებას ჩატარდეს ნებისმიერი სახის ურთულესი ნეიროქირურგიული ოპერაცია, რითაც მინიმუმამდე იქნება დაყვანილი პოსტოპერაციული გართულებების რისკი.

 

იშემიური ინსულტების ენდოვასკულარული მკურნალობის მეთოდებზე რომ გვესაუბროთ, ძირითადად რა მეთოდებია ესენი ?

დავით გუნია:

იშემიური ინსულტი წარმოადგენს მოსახლეობის სიკვდილიანობის და ინვალიდიზაციის ერთ-ერთ უმთავრეს მიზეზს. მინდა მსმენელმა ყურადღება მიაქციოს რამდენიმე სიმპტომს, რომელიც წინ უსწრებს იშემიური ინსულტის განვითარებას, როგორიცაა უეცარი თავის ტკივილი, მეტყველების გაძნელება და კიდურებში მოძრაობის დაქვეითება. როგორც კი აღნიშნული სიმპტომატიკა იჩენს თავს პაციენტთან დაკავშირებით, პაციენტი ძალიან ადრე და მოკლე პერიოდში უნდა მოთავსდეს სპეციალიზებულ კლინიკაში, რათა შესრულდეს ის კვლევები, რომელიც ჩვენ გვაფიქრებინეს იმაზე, თუ რა პრობლემა წარმოიშვა. აღნიშნული პრობლემა შეიძლება დაკავშირებული იყოს დიდი კალიბრის არტერიის დაცობასთან ანუ დახშობასთან, რომელიც პაციენტისთვის სასიკვდილოა და უნდა მოხდეს მოკლე პერიოდში მისი ამოღება იმ დაზიანებული უბნიდან. აღნიშნული უბნიდან, ამ თრომბული მასის ამოღება წარმოებს მხოლოდ სისხლძარღვშიგნითა ოპერაციით, ასევე ენდოვასკულური ჩარევით, სამედიცინო ენაზე ამას ჰქვია თრომბასპირაცია ან თრომბექტომია. როგორც კი წარმოებს აღნიშნული სისხლძარღვის უბნის გათავისუფლება და სისხლძარღვის სანათური გამავალია და მოხდა მისი რე-ვასკულარიზაცია ანუ თავის ტვინის მომარაგება სისხლით შეივსო თავისუფლად , ეს ყველაფერი კლინიკურ სურათს აუმჯობესებს.

არსებობს თუ არა თავის ტვინისა და ზურგის ტვინის სისხლძარღვოვანი პათოლოგიების გამოვლენის საუკეთესო მეთოდი?

 დავით გუნია:

თავის ტვინის სისხლძარღვოვანი პათოლოგიების ვიზუალიზაცია წარმოებს რამოდენიმე მეთოდით . იყოფა ორ ჯგუფად : ინვაზიური და  არაინვაზიური მეთოდი. არაინვაზიური მეთოდი წარმოდგენილია თავის ტვინის კომპიუტერული და თავის ტვინის მაგნიტო-რეზონანსული ანგიოგრაფიით, რაც შეეხება ინვაზიურ მეთოდს ეს არის თავის ტვინის დიგიტალური ანგიოგრაფიული კვლევა, რომელიც წარმოებს ყველა შემთხვევაში. როგორც კი ჩვენ ვნახეთ ტომოგრაფიულად რაიმე ეჭვი დაკავშირებული ანერვიზმასთან ვინაიდან აღნიშნული მეთოდით ყალიბდება ზუსტი დიაგნოზი და წამოებს ოპერაციული ტაქტიკის შერჩევა კონკრეტული პაციენტისთვის.

ხშირად გვესმის, რომ  ნეიროქირურგიული პათოლოგოების სამკურნალოდ პაციენტები თურქეთში გადაჰყავთ, ეს იმ ფონზე როდესაც გვესმის, რომ საქართველოში ურთულესი ოპერაციები ტარდება. რატომ გადაჰყავთ პაციენტები სხვა ქვეყანაში და რომ დავაზუსტოთ, რა სირთულის ოპერაციები ტარდება იგივე „ჯერარსის“ კლინიკაში

დავით გუნია:

კლინიკა „ჯერარსში“ წარმოდგენილია თავის ტვინის სისხლძარღვოვანი პათოლოგიების ოპერაციული მკურნალობის სრული სპექტრი, თანამედროვე აპარატურის, ინსტუმენტების და სპეციალიზებული სამედიცინო გუნდის საშუალებით. აღნიშნული ოპერაციები ტარდება იგივე პროცენტული გართულებებით, რაც მსოფლიოში. აქედან გამომდინარე პაციენტს აქვს სრულფასოვანი უფლება იმისა , რომ აირჩიოს კლინიკა თუნდაც ჯერარსი” და შესრულდეს იგივე ტიპის ოპერაციები, იგივე წარმატებებით, რაც სხვაგან.

რა სიმპტომებით ვლინდება თავის ტვინის სიმსივნეები ადრეულ სტადიაზე

ირაკლი ოთარაშვილი:

არსებობს კეთილთვისებიანი დაბალი და მაღალი ავთვისებიანობის ფორმები. თავის ტვინის სიმსივნეებში ყველაზე მეტად გავრცელებულია გლიური სიმსივნეები. თავის ტვინის სიმსვინე შეიძლება გამოვლინდეს შემდეგი სახის სიმპტომებით, როგორიცაა თავის ტკივილი, გულის რევა, პირღებინება, საერთო სისუსტე, დარღვევები სმენასთან და მხედველობასთან დაკავშირებით, ეპილეფსიური გულყრითი განტვირთვები, მოტორული დეფიციტი, ფსიქოემოციური აშლილობები და სხვა… აღნიშნული სიმპტომების გამოვლენის შემთხვევაში აუცილებელია ჩატარდეს შემდეგი სახის კვლევები, როგორიცაა თავის ტვინის კომპიუტერული და მაგნიტორეზონანსული ტომოგრაფია. ასევე მიზანშეწონილია ჩატარდეს პოზიტრონულ-ემისიური ტომოგრაფია ეგრეთწოდებული პეტი. დაავადება ხშირად ვლინდება 30-დან 60 წლამდე პერიოდში, თუმცა ხშირად ვხვდებითროგორც ბავშვთა, ასევე ხანდაზმულთა ასაკშიც. ეკოლოგიურ გარემო ფაქტორებს მის ჩამოყალიბებაში ძალიან დიდი გავლენა აქვს, ასევე რადიაციულ ფონს. დიდ როლს თამაშობს გენეტიკური ფაქტორიც.

რა თანამედრვე მეთოდები გამოიყენება ქალა-ტვინის სიმსივნეების ქირურგიული მკურნალობის დროს და რა დამატებითი შეღავათია ეს პაციენტისთვის?

ირაკლი ოთარაშვილი:

თავის ტვინის სიმსივნეები საჭიროებს მიკროქირურგიულ ამოკვეთას. კლინიკა ჯერარსი აღჭურვილია უახლესი ოპერაციული მიკროსკოპით, ნეირონავიგაციით, ნეიროენდოსკოპიით,  რაც საშუალებას იძლევა მინიმალური განაკვეთით, მცირე ზომის ტრეპანაციით მივაღწიოთ მაქსიმალურ სიზუსტეს. შევამციროთ ტრავმატიზმი, რაც ამცირებს ჰოსპიტალიზაციის ვადას და რეაბილიტაციის პერიოდს. თუ წლების წინ რეაბილიტაციას სჭირდებოდა თვეები და წლები ეს უკვე ძალიან შემცირებულია და აღწევს მაქსიმუმ ორ-სამ კვირას. ასევე გლიური სიმსივნეების ამოკვეთის დროს ვიყენებთ ფლუროსკოპიის მეთოდს, როდესაც ხდება სიმსივნური ქსოვილის ნათება, ოპერაციული მიკროსკოპის ქვეშ, რაც ზდის სიმსივნური ქსოვილის მაქსიმალურ ამოკვეთას და ტვინის ჯანმრთელი ქსოვილის შენარჩუნებას. პაციენტები ხშირად გვეკითხებიან, თუ რა ხანგრძლივობა აქვს ნეიროქირურგიულ ოპერაციას. ოპერაცია საშუალოდ 3-4 საათია, მაგრამ არის შემთხვევები, როდესაც ოპერაცია 10-12-14 საათი გაგრძელებულა. როდესაც დიაგნოსტირებულია თავის ტვინის სიმსივნე, არ არის აუცილებელი, რომ ჩატარდეს მისი ამოკვეთა, არის შემთხვევები როდესაც ვირჩევთ დაკვირვების ეტაპს.

ისეთი გავრცელებული პათოლოგია, როგორიცაა ხერხემლის დაავადებები, რაც დისკის თიაქრის სახით ვლინდება, როგორ ხდება ამის მკურნალობა?

ირაკლი ოთარაშვილი:

მის შემდეგ, რაც ადამიანმა შეცვალა თავის ცხოვრების სტილი და ჩაანაცვლა ძირითადად ჯდომა, ასევე ჭარბი წონა ახდენს ზეგავლენას ამ დაავადების ჩამოყალიბებაში. ხშირ შემთხვევაში საჭიროა ქირურგიული ჩარევა, მიკროდისკექტომია, რომელიც სრულდება როგორც ენდოსკოპიური მეთოდით ასევე მიკრო დისკექტომიით. მაქსიმალურად უნდა შევეცადოთ, რომ ხელი შევუწყოთ ჩვენს ორგანიზმს, ვიცხოვროთ ჯანმრთელი ცხოვრების წესით. ყოველწლიურად იმატებს ისეთი პაციენტების რიცხვი და შესაბამისად ქირურგიული ჩარევაც არის მაღალ ეფექტური, ოპერაცია არ არის ხანგრძლივი და შესაბამისად რეაბილიტაციის პერიოდიც არ მოიცავს რამდენიმე კვირას. მაგრამ მაინც სჯობს, რომ თავს მივხედოთ და არ მივიყვანოთ ოპერაციამდე .

თავის ტვინის განვითარების ანომალიებზე მინდა გკითხოთ, რა დროს და რა ფორმით ვლინდება ეს ანომალიები და რა ტიპის მიდგომებია თანამედროვე ნეიროქირურგიაში მათ სამკურნალოდ;

დავით გაგუა:

მათი მკურნალობა წარმოდგენილია სამი წესით, პირველია ღია ქირურგიული ჩარევა, როდესაც აღნიშნული კვანძის, პათოლოგოური სირთულის ამოკვეთა ხორციელდება, მეორე არის ასევე ქირურგიული ჩარევა, სისხლძარღვის შიგნითა, ენდოვასკულური გამოთიშვა. სხვადასხვა თანამედროვე ემბოლიზატორების საშუალებით ხორციელდება აღნიშნული წარმონაქმნის გამოთიშვა სისხლის მიმოქცევის წრიდან, რასაც ნულამდე მიყავს იმის შანსი, რომ ეს წარმონაქმნი გასკდეს და მოხდეს სისხლჩაქცევა თავის ტვინში. მესამე ეს არის დასხივება, რადიო ქირურგიული დასხივება, როდესაც მიმართული სხივის საშუალებით სხივდება ეს აღნიშნული წარმონაქმნი. ეს წარმოებს ორი ტიპის აპარატურაზე გამანაიფი ან საიბერნაიფი. შედეგი მიიღწევა სამივე შემთხვევაში, მაგრამ უპირატესობა ენიჭება და პირველ ეტაპზე წარმოებს ქირურგიული ჩარევები. აღნიშნული საშუალებები შეიძლება გამოყენებულ იქნას როგორც იზორილებულად ან სამივე კომბინაციაში.

ეპილეფსია, რა დროს მიმართავენ ქირურგიულ ჩარევას და რა შედეგი დგება ხოლმე, სრული განკურნება თუ დროებითი?

ირაკლი ოთარაშვილი:

ეპილეფსიის ოპერაციული მკურნალობა საკმაოდ საინტერესო ნეიროქირურგიული მიმართულებაა, აქ ყველაზე მთავარია პაციენტის სწორი მართვა და სწორად შერჩეული ქირურგიული ჩარევა. პირველი რიგის კვლევებია მაგნიტოენცეფალოგრაფია და მაგნიტორეზონანსული ტომოგრაფია მას შემდეგ, რაც რაიმე ტიპის ანომალიები ან სიმსივნე გამოირიცხება და ეპილეფსიის დიაგნოზი დაისმება, ყოველთვის ქირურგიული ჩარევა არ არის საჭირო. ოპერაციული მკურნალობის ჩვენება ეხებათ იმ პაციენტებს, რომლებიც ფარმაკო-რეზისტენტულები არიან ანუ მედიკამენტური მკურნალობა ვერ უზრუნველყოფს იმას, რომ არ განვითარდეს ეპილეფსიური გულყრა. გვყოლია პაციენტები, რომლებზეც საერთოდ აღარ მოქმედებს მედიკამენტები. მაგნიტოენცეფალოგრაფიასა და მაგნიტორეზონანსულ ტომოგრაფიაზე უნდა ინახოს ტვინის ის დაზიანებული უბანი, რომელიც იწვევს ეპილეფსიურ გულყრებს და მიკრო ნეიროქირურგიული ტექნიკის გამოყენებით ამოიკვეთოს ეს უბანი, მაღალეფექტურია მსგავსი ოპერაციები, ხშირ შემთხვევაში ვაღწევთ სრულ განკურნებას, გულყრები ან აღარ ფიქსირდება ან ერთეულ ხასიათს იძენს.

როგორია კლინიკა „ჯერარსის” სამომავლო გეგმები?

დავით გაგუა:

კლინიკა ჯერარსი” თავისი ინფრასტრუქტურით, თამამედროვე ტექნოლოგიებით, კლინიკური და დიაგნოსტიკური კვლევების უმაღლესი ხარისხით, ამბულატორიული და სტაციონარული მკურნალობის ფართო სპექტრის სერვისებს სთავაზობს პაციენტებს. კლინიკა სხვადასხვა დარგის პროფესიონალი ექიმების გუნდით არის დაკომპლექტებული. ინდივიდუალურ საჭიროებებზე მორგებული მიდგომები ჩვენი პაციენტების ჯანმრთელობის საწინდარია.   კლინიკის სერვისები ხელმისაწვდომია განურჩევლად ყველა ადამიანისთვის.

ირაკლი ოთარაშვილი:

კლინიკა ჯერარსი” ახალ გახსნილია, მას ძალიან დიდი პოტენციალი გააჩნია იმისათვის, რომ თავი დაიმკვიდროს როგორც საქართველოში ასევე საერთაშორისო ბაზარზე. ჯერარსს” ვუსურვებ ბევრ გადარჩენილ და კმაყოფილ პაციენტს.

გადაცემის აუდიოჩანაწერი